گفتگوی جدید

عاشق نشدی زاهد، دیوانه چه می‌دانی؟ در شعله نرقصیدی، پروانه چه می‌دانی؟ لبریز مِیِ غم‌ها، شد ساغر جان من خندیدی و بگذشتی، پیمانه چه می‌دانی؟ یک سلسله دیوانه، افسون نگاه او ای غافل از آن جادو، افسانه چه می‌دانی؟ من مستِ مِیِ عشقم بس‌ توبه که بشکستم راهم مزن ای عابد، میخانه چه می‌دانی؟ تا چند فریبِ خلق، با نام مسلمانی سر بر سر سجاده،‌ مِی خوردن پنهانی عاشق شو و مستی کن، ترکِ همه هستی کن ای بت نپرستیده، بتخانه چه می‌دانی؟ تو سنگِ سیَه بوسی، من چشمِ سیاهی را مقصود یکی باشد، بیگانه چه می‌دانی؟ دستار گروگان ده، در پای بتی جان ده اما تو ز جان غافل، جانانه چه می‌دانی؟ ضایع چه کنی شب را، لب ذاکر و دل غافل تو ره به خدا بردن، مستانه چه می‌دانی؟ روزی که فرو ریزیم بنیاد تعصب را دیگر نه تو می‌مانی، نه ظلم و پریشانی #مولانا به ترکی

این شعر زیبا و معروف که مضمونی عرفانی و شورانگیز دارد (و به سبک اشعار کلاسیک سروده شده است)، ترجمه یا برگردان منظومِ روان آن به **ترکی استانبولی** و **ترکی آذربایجانی** به شرح زیر است: --- ### برگردان به ترکی استانبولی (Türkçe) Âşık olmadın zahid, divane ne bilirsin? Alevde dans etmedin, pervane ne bilirsin? Gam şarabıyla doldu canımın kadehi hep, Gülüp geçip gittin sen, peymane ne bilirsin? Bir zincir dolusu meczup, bakışının büyüsü, O sihirden habersiz, efsane ne bilirsin? Ben aşkın sarhoşuyum, nice tövbeler bozdum, Yolumu kesme abid, meyhane ne bilirsin? Halkı kandırmak nereye dek Müslümanlık adına? Secdede başın güya, gizlice mey yudumlar! Âşık ol da sarhoş ol, terk eyle her varlığı, Ey puta tapmamış olan, büthane ne bilirsin? Sen kara taşı öpersin, bense bir kara gözü, Maksat ikisinde de bir, ey yabancı ne bilirsin? Sarığını rehin ver, bir putun yolunda can ver, Lakin sen candan gafil, canan nedir ne bilirsin? Ne zayi edersin geceyi; dil zikirde, kalp gafil! Mestane bir hâl ile Hakk'a varmak ne bilirsin? Yıktığımız o gün geldiğinde taassup temelini, Ne sen kalırsın geriye, ne zulüm ve perişanlık! --- ### برگردان به ترکی آذربایجانی (Azərbaycan türkcəsi) Aşiq olmadın zahid, divanə nə bilirsən? Alovda rəqs etmədin, pərvanə nə bilirsən? Qəm mey ilə doldu canımın qədəhi, Gülüb keçdin yanımdan, peymanə nə bilirsən? Bir silsilə dəlixana, baxışının tilsimi, O sehrdən bixəbərsən, əfsanə nə bilirsən? Mən eşq məstiyəm, neçə tövbə qırmışam, Yolumu kəsmə ey abid, meyaxana nə bilirsən? Nə vaxtacan xalqı aldatmaq müsəlmanlıq adı ilə? Səccadə üstə baş qoyub, gizlicə mey içmək niyə? Aşiq ol, sərxoş ol sən, tərk elə hər varlığı, Ey bütə səcdə etməyən, bütxana nə bilirsən? Sən qara daşı öpürsən, mən qara bir gözü, Məqsəd birdir əslində, biganə nə bilirsən? Çalmanı girov qoy, bir gözəl yolunda can ver, Canından xəbərsizsən, cananə nə bilirsən? Gecəni niyə zay edirsən; dil zikrdə, ürək qafil, Məstanə bir yolla Allaha çatmaq nə bilirsən? O gün ki yıxacağıq təəssüb bünövrəsini, Nə sən qalacaqsan, nə zülm və pərişanlıq! --- *(نکته ادبی: هرچند این شعر در فضای مجازی گاهی به مولانا یا هما میر افشار نسبت داده می‌شود، ساختار و زبان آن نوتر از سبک کهن قرن هفتم است.)*

با الفبای عربی ترکی

برگردان این شعر به **ترکی آذربایجانی با رسم‌الخط عربی** (همان الفبای سنتی ترکی رایج در آذربایجان ایران و متون کلاسیک): عاشیق اولمادین زاهید، دیوانه نه بیلیرسن؟ آلوودا رقص ائتمه‌دین، پروانه نه بیلیرسن؟ غم مئیی ایله دولدو، جانیمین قدحی، گولوب کئچدین یانیمدان، پیمانه نه بیلیرسن؟ بیر سلسله دیوانه، باخیشینین سحری، او جادودان بیخه‌بر، افسانه نه بیلیرسن؟ من عشقین مس‍تییه‌م، نئچه توبه قیرمیشام، یولومو کسمه عابید، مئیخانا نه بیلیرسن؟ نه واختاجان خالقی آلداتماق، موسلمانلیق آدی ایله؟ سجاده اوسته باش قویوب، گیزلیجه مئی ایچمک نییه؟ عاشیق اول، سرخوش اول سن، ترک ائله هر وارلیغی، ای بوته سجده ائتمه‌ین، بوتخانا نه بیلیرسن؟ سن قارا داشی اؤپورسن، من قارا بیر گؤزو، مقصود بیردیر اصلینده، بیگانه نه بیلیرسن؟ چالمانى گیروْو قوْی، بیر گؤزل یولوندا جان وئر، جانیندان بیخه‌برسن، جانانه نه بیلیرسن؟ گئجه‌نی نییه زای ائدیرسن؛ دیل ذیکرده، اورک غافیل، مستانه بیر یوللا حاققا چاتماق، نه بیلیرسن؟ او گون کی ییخاجاغیق تعصب بونؤوره‌سینی، نه سن قالاجاقسان، نه زولم و پریشانلیق!