گفتگوی جدید

‌نمونه‌سوال‌‌های منطق‌دهم‌انسانی‌درس‌اول‌را‌بگو‌مقفط‌نمونه‌سوال

نمونه‌سوالات درس اول منطق دهم انسانی (منطق، ترازوی اندیشه): **سوالات صحیح / غلط:** ۱. ذهن انسان در به‌کارگیری قواعد منطق، مانند کودکی است که زبان مادری را بدون دانستن قواعد دستوری صحبت می‌کند. (ص / غ) ۲. علمی که قواعد درست اندیشیدن را آموزش می‌دهد، «فلسفه» نام دارد. (ص / غ) ۳. تعریف و استدلال، دو ابزار اصلی تفکر انسان برای دست‌یابی به علم هستند. (ص / غ) **سوالات جای‌خالی:** ۴. منطق علمی ............ است که روش‌های درست اندیشیدن را آموزش می‌دهد. ۵. ذهن انسان با استفاده از دو عملِ «............» و «............» به کشف مجهولات می‌پردازد. ۶. منطق‌دانان خطاهای ذهنی در استدلال یا تعریف را اصطلاحاً ............ می‌نامند. **سوالات چهارگزینه‌ای:** ۷. وظیفه اصلی علم منطق چیست؟ الف) تولید معلومات جدید در ذهن ب) جلوگیری از خطای اندیشه و سنجش درستی آن ج) اثبات وجود اشیاء در جهان خارج د) بیان تاریخچه تفکر فیلسوفان ۸. کدام گزینه درباره تعریف منطق صحیح است؟ الف) ابزاری است که به‌کارگیری قواعد آن ذهن را از خطا در اندیشه بازمی‌دارد. ب) دانشی است که به بررسی چرایی پدیده‌های طبیعی می‌پردازد. ج) علمی است که انسان قواعد آن را وضع و اختراع کرده است. د) مجموعه‌ای از احکام اخلاقی برای هدایت رفتار است. **سوالات تشریحی و پاسخی:** ۹. منطق را به چه ابزارهایی تشبیه کرده‌اند؟ چرا؟ ۱۰. رابطه میان منطق و تفکر را با ذکر مثال توضیح دهید. ۱۱. دو حیطه اصلی تفکر بشری که منطق به بررسی آن‌ها می‌پردازد کدام‌اند؟ ۱۲. مغالطه (سفسطه) چیست و چه کاربردی در آموزش منطق دارد؟

نه‌سوال از‌تصور‌و‌تصدی

نمونه‌سوالات مبحث **«تصور و تصدیق»** (درس اول منطق دهم): **سوالات صحیح / غلط:** ۱. در تصور، هیچ‌گونه حکم، قضاوت، رد یا اثباتی وجود ندارد. (ص / غ) ۲. عبارت «کوه دماوند بلند است» نمونه‌ای از تصور مرکب است. (ص / غ) ۳. هر جمله‌ی خبری نشان‌دهنده یک تصدیق است. (ص / غ) **سوالات چهارگزینه‌ای:** ۴. کدام‌یک از گزینه‌های زیر «تصدیق» است؟ الف) هوای بارانی و دل‌انگیز پاییز ب) آیا فردا مدرسه تعطیل است؟ ج) کتاب منطق روی میز است. د) صدای دل‌نشین آبشار در سکوت کوهستان ۵. تفاوت اصلی «تصور» و «تصدیق» در کدام مورد نهفته است؟ الف) کلمات تشکیل‌دهنده ب) حکم و داوری ذهنی ج) میزان طولانی بودن عبارت د) قابلیت به زبان آوردن ۶. عبارت «برگ‌ریزان درختان کهنسال باغ» بیانگر کدام مفهوم است؟ الف) تصدیق معلوم ب) تصدیق مجهول ج) تصور د) استدلال **سوالات تشریحی و کوتاه‌پاسخ:** ۷. مفهوم «تصور» را تعریف کرده و یک مثال برای آن ذکر کنید. ۸. مفهوم «تصدیق» را تعریف کرده و یک مثال برای آن بنویسید. ۹. نوع هر یک از عبارت‌های زیر را مشخص کنید (تصور یا تصدیق): - الف) خورشید تابان - ب) زمین به دور خورشید می‌گردد. - ج) گل سرخ زیبا - د) برف بارید.

جواب‌هاشو‌هم‌بگو

پاسخ‌نامه تشریحی سوالات مبحث «تصور و تصدیق»: **پاسخ سوالات صحیح / غلط:** ۱. **صحیح** — در تصور فقط نقش و تصویری از شیء در ذهن می‌آید بدون اینکه درباره آن قضاوت، رد یا اثباتی انجام شود. ۲. **غلط** — این عبارت شامل یک قضاوت و حکم است («بلند است»)، بنابراین تصدیق محسوب می‌شود. ۳. **صحیح** — جملات خبری بیانگر اخبار، نسبت‌ها و حکم‌ها هستند که معادل تصدیق در ذهن‌اند (برخلاف جملات انشایی مانند پرسش و امر که حکم ندارند). --- **پاسخ سوالات چهارگزینه‌ای:** ۴. **گزینه «ج» (کتاب منطق روی میز است.)** *توضیح:* گزینه‌های الف و د صرفاً ترکیب وصفی و تصور هستند، گزینه ب نیز جمله پرسشی و انشایی است. تنها گزینه «ج» یک جمله خبری دارای حکم و قضاوت است. ۵. **گزینه «ب» (حکم و داوری ذهنی)** *توضیح:* مرز میان تصور و تصدیق، وجود یا عدم وجود «حکم، داوری و نسبت دادن چیزی به چیز دیگر» است. ۶. **گزینه «ج» (تصور)** *توضیح:* این عبارت طولانی گرچه چند کلمه دارد، اما جمله‌ای کامل نیست و هیچ حکمی در آن صادر نشده است؛ پس صرفاً یک تصویر یا مفهوم ذهنی (تصور) است. --- **پاسخ سوالات تشریحی و کوتاه‌پاسخ:** ۷. **تعریف تصور:** درک ساده از یک شیء بدون هیچ‌گونه قضاوت، رد یا اثبات. *مثال:* درخت، آسمان آبی، صدای باران. ۸. **تعریف تصدیق:** نسبت دادن ویژگی یا صفتی به چیزی همراه با قضاوت و حکم (قبول یا رد یک نسبت). *مثال:* هوا سرد است، مثلث سه ضلع دارد. ۹. **تشخیص نوع عبارت‌ها:** - الف) خورشید تابان: **تصور** (فقط یک پدیده توصیف شده، بدون فعل و حکم خبری). - ب) زمین به دور خورشید می‌گردد: **تصدیق** (یک قضیه خبری کامل همراه با حکم گردش زمین). - ج) گل سرخ زیبا: **تصور** (ترکیب وصفی ساده بدون اسناد و حکم). - د) برف بارید: **تصدیق** (جمله خبری دارای اسناد و قضاوت درباره بارش برف).

شب‌بارانی امروز‌هوا ابری‌نیست‌ روزی‌ز‌سر‌سنگ‌عقابی‌به‌هوا برخاست‌ اسیاب‌های‌بادی‌خیال‌من هر‌شاخه‌بنفشه‌کز‌زمین‌میروید ‌هر‌کنی به‌خود‌کنی مشخص‌کن‌که‌تصدیق‌هست‌یا‌تصور

بررسی و تعیین نوع هر عبارت (تصور یا تصدیق): ۱. **شب بارانی** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* یک ترکیب وصفی است؛ هیچ حکمی، فعلی یا خبری درباره آن داده نشده و فقط مفهومی در ذهن آمده است. ۲. **امروز هوا ابری نیست** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله خبری منفی است و درباره وضعیت هوا قضاوت و حکم سلب شده است (حکم به ابری نبودن). ۳. **روزی ز سر سنگ عقابی به هوا برخاست** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* یک جمله خبری کامل است که در آن، برخاستن عقاب گزارش و حکم شده است (فعلِ «برخاست» دارد). ۴. **آسیاب‌های بادی خیال من** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* یک ترکیب اضافی/وصفی بدون فعل است و هیچ قضاوت یا خبری را بیان نمی‌کند. ۵. **هر شاخه بنفشه کز زمین می‌روید** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* با اینکه فعل «می‌روید» در جمله وابسته آمده، اما کل عبارت ناقص است (خبرِ اصلی نیامده که مثلاً «چه می‌شود؟»)؛ بنابراین هنوز حکمی صادر نشده و صرفاً توصیف یک پدیده است. ۶. **هر چه کنی به خود کنی** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* یک گزاره و جمله کامل دارای حکم و رابطه علیت است (حکم می‌کند که نتیجه هر کاری به خود فاعل برمی‌گردد).

‌ای‌نام‌تو‌بهترین‌سر‌آغاز ‌من‌بر‌ان‌شاخه‌گل‌حس‌حسادت‌دارم‌ دست‌ها چاک‌شد‌از‌عشق ای‌افتاب‌حس برون‌آدمی‌ز‌ابر چون‌آب‌به‌جویبار‌‌و‌چون باد‌به‌دشت‌ فتنه‌در‌آفاق‌نیست‌جز‌خم‌ابروی‌دوست‌ هر‌آنکس‌که‌دندان‌دهد‌نان‌دهد آن‌یار‌کز‌او‌‌گشت‌سردار‌بلند‌ شرف‌دست‌همین‌پس که‌نوشتن با‌اوست

بررسی و تعیین نوع هر عبارت (تصور یا تصدیق): ۱. **ای نام تو بهترین سرآغاز** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* عبارت ندایی است (جمله انشایی) و خبر یا حکمی درباره درستی یا نادرستی چیزی نمی‌دهد. ۲. **من بر آن شاخه گل حس حسادت دارم** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله خبری کامل است و وجود یک حس را به گوینده اسناد و حکم داده است. ۳. **دست‌ها چاک شد از عشق** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله خبری است و وقوع حالتی (چاک شدن دست‌ها) را گزارش و اثبات می‌کند. ۴. **ای آفتاب حُسن، برون‌آ دمـی ز ابر** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* جمله شامل ندا («ای آفتاب حُسن») و امر («برون‌آ») است؛ جملات امری و انشایی فاقد حکم خبری هستند و تصدیق به شمار نمی‌روند. ۵. **چون آب به جویبار و چون باد به دشت** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* ترکیب تمثیلی و تشبیهی ناقص است؛ فعلی ندارد و حکمی صادر نشده است. ۶. **فتنه در آفاق نیست جز خم ابروی دوست** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله خبری و دارای حکم سلب و ایجاب (حصر) است؛ ادعا و حکمی را بیان می‌کند. ۷. **هر آن‌کس که دندان دهد نان دهد** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله کامل و قضیه شرطی/خبری است که یک حکم قطعی را بیان می‌کند. ۸. **آن یار کز او گشت سرِ دار بلند** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* گرچه درون جمله موصولی فعل («گشت») وجود دارد، اما کل عبارت نقش یک «نهاد» ناقص را دارد و خبر اصلی آن نیامده است (معلوم نیست آن یار چه شد)؛ بنابراین حکم نهایی صادر نشده است. ۹. **شرف دست همین بس که نوشتن با اوست** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* یک گزاره خبری کامل است که شرافت دست را به نوشتن حکم و اسناد می‌دهد.

درختات‌در‌روز‌اکسیژن‌تولید‌میکنند‌ مزن‌‌بر‌سر‌ناتوان‌دست‌زور‌ روز‌اول‌مهر‌ماه‌هزار‌و‌چهارصد‌خورشیدی کسی‌نیک‌بیند‌بر هردو‌سرای‌که‌نیکی‌رساند‌به‌خلقخدای دلم‌گرفت ‌از‌این‌سایه‌های‌پابه رکاب

بررسی و تعیین نوع هر عبارت (تصور یا تصدیق): ۱. **درختان در روز اکسیژن تولید می‌کنند** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* یک قضیه و جمله خبری کامل و دارای حکم و نسبت است (تولید اکسیژن را به درختان نسبت داده است). ۲. **مزن بر سر ناتوان دست زور** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* جمله نهی (انشایی) است. جملات امری، نهی، پرسشی و ندایی تصدیق به حساب نمی‌آیند چون حکمی درباره صدق یا کذب یک واقعیت نمی‌دهند. ۳. **روز اول مهر ماه هزار و چهارصد خورشیدی** - **نوع:** **تصور** - *دلیل:* یک ترکیب وصفی و اضافی بدون فعل و خبر است؛ تنها یک تاریخ مشخص در ذهن نقش بسته و حکمی صادر نشده است. ۴. **کسی نیک بیند به هر دو سرای که نیکی رساند به خلق خدای** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* یک گزاره شرطی و خبری کامل است که بیانگر حکم و داوری قطعی درباره عاقبت نیکوکاری است. ۵. **دلم گرفت از این سایه‌های پا به رکاب** - **نوع:** **تصدیق** - *دلیل:* جمله خبری کامل است و نسبت دادن گرفتگی دل به گوینده را گزارش و حکم می‌کند.